وصیت‌نامه سندی است که به موجب آن، فرد برای امور شرعی، شخصی و مالی خود پس از فوت تعیین تکلیف می‌کند. اگرچه نوشتن وصیت نامه در بین مسلمانان مستحب به شمار می‌رود اما اگر فرد بخواهد برای امور پس از مرگش وصیت‌نامه تنظیم کند، لازم است تا از شرایط قانونی تنظیم وصیت‌نامه آگاه باشد تا وصیت وی مطابق با قانون، قابل اجرا باشد. امیر حسین‌آبادی، حقوقدان با بیان اینکه تنظیم وصیت‌نامه به علایق دینی و حقوقی فرد بستگی دارد، توضیح داد: وصیت‌نامه به ۳ شکل خودنوشت،، سری و رسمی نوشته می‌شود.

 

انواع وصیت‌نامه

وی ادامه داد‌: وصیت‌نامه رسمی در دفتر اسناد رسمی نوشته می‌شود. وصیت‌نامه خودنوشت نیز به وصیت‌نامه‌ای گفته می‌شود که دارای تاریخ روز و ماه و سال است، موصی (وصیت‌کننده) آن را با خط خود نوشته باشد و به امضا برساند و در غیر این صورت وصیت‌نامه فاقد اعتبار است. این حقوقدان درباره وصیت‌نامه سری نیز توضیح داد: وصیت‌نامه سری را می‌توان به خط فرد یا دیگری نوشت اما در هر صورت باید امضای موصی را داشته باشد و فرد می‌تواند پس از نوشتن وصیت‌نامه آن را در صندوق امانات بهه  امانت قرار دهد. وی تاکید کرد: کسی که سواد ندارد، نمی‌تواند وصیت‌نامه خودنوشت و سری را بنویسد، البته کسانی که قادر به صحبت نیستند نیز از تنظیم وصیت‌نامه سری معذور هستند.
محرومیت از ارث؟

حسین‌آبادی تصریح کرد: گاهی وراث وصیت‌نامه خودنوشت را انکار می‌کنند که برای رسیدگی به این ادعا باید به دادگاه حقوقی مراجعه کنند و رسیدگی به آن باید با تشریفات صورت گیرد. این در حالی است که اگر افراد وصیت‌نامه رسمی را قبول نداشته باشند باید با ادعای جعل آن به دادگاه مراجعه کنند. وی تاکید کرد: در وصیت‌نامه موصی نمی‌تواند کسی را از ارث محروم کند اما نکته مهم این است که ابتدا باید بدهی موصی تسویه شود و مابقی اموال در بین وراث تقسیم می‌شود.
وصیت تملیکی

این حقوقدان درباره اقسام وصیت‌نامه نیز خاطرنشان کرد: وصیت تملیکی و عهدی از اقسام وصیت‌نامه است. وصیت تملیکی عبارت است از اینکه کسی عین یا منفعتی از مال خود را برای زمان بعد از فوتش به دیگری به صورت رایگان می‌بخشد، با این نوع وصیت، شخص می‌تواند تا حدودی تکلیف اموال خود را معین کند و به عنوان مثال، در مواردی اموال خود را برای استفاده در امور خیریه، تملیک کند. وی ادامه داد: در وصیت تملیکی، پس از فوت فرد، اموال به نام دیگری تملیک می‌شود؛ بنابراین قبول آن قبلل از فوت موصی موثر نیست. موصی می‌تواند از وصیت خود رجوع کند اگر فرد، موصی‌به (مال مورد وصیت) را قبض کرده باشد.
این مطلب را از دست ندهید:  سهم الارث زوجه و تأثیر اصلاح مواد و قانون مدنی بر روی آن
وصیت عهدی

حسین‌‌آبادی درباره وصیت عهدی نیز بیان کرد: این وصیت عبارت است از اینکه شخصی یک یا چند نفر را برای انجام امر یا اموری یا تصرفات دیگری مأمور کند. به عنوان مثال شخصی را وصی می‌کند تا بعد از مرگش، بدهی‌های او را پرداخت کند. وی اضافه کرد: در وصیت عهدی شخصی که به موجب وصیت، به عنوان ولی بر صغیر یا بر کارهای دیگر انتخاب شده است را وصی می‌گویند.
وصیت بر مال غیر، باطل است

این حقوقدان با اشاره به شرایط وصیت‌نامه خاطرنشان کرد: آنچه وصیت می‌شود، باید ارزش مالی و منفعت عقلایی داشته باشد و غیرمشروع نباشد بنابراین وصیت در خصوص مواد مخدر، مشروبات الکلی و امثال آن باطل است. وی افزود: مال مورد وصیت باید قابلیت معامله و نقل و انتقال داشته باشد، بر این اساس اموال عمومی و موقوفه نمی‌توانند مورد وصیت قرار گیرند همچنین آنچه وصیت می‌شود باید در مالکیت وصیت‌کننده باشد بنابراین وصیت بر مال غیر، باطل است.

 

آثار حقوقی وصیت‌نامه پس از فوت شخص ظاهر می‌شود

حسین‌آبادی عنوان کرد: آثار حقوقی وصیت‌نامه پس از فوت شخص ظاهر می‌شود یعنی تا وقتی که شخص زنده است، خود او تصمیم‌گیرنده و عامل است، به همین جهت بین عامه مردم متداول است که می‌گویند، آدم زنده وکیل و وصی نمی‌خواهد اما با فوت وصیت‌کننده همه مصمم می‌شوند که به وصیت او عمل کنند. وی تصریح کرد: رجوع موصی (وصیت‌کننده) از وصیت همواره جایز است و فرد می‌تواند بارها در وصیت‌نامه خود تجدید نظر کند، بنابراین آخرین وصیت‌نامه متوفی که مطابق تشریفات قانونیی تنظیم شده باشد، معتبر خواهد بود، به این ترتیب با اطلاع از تشریفات قانونی تنظیم وصیت‌نامه و رعابت آن، علاوه بر آنکه هدف فرد از وصیت و آخرین اراده وی در باره اموالش اجرایی می‌شود، مانع بروز اختلاف و تنش در خانواده‌ها شده و از حجمم پروند‌ه‌های دادگستری و هزینه‌های افراد و دولت در این باره کاسته خواهد شد.
 

اعتبار وصیت بیش از یک‌سوم، منوط به رضایت وراث است

وصیت‌نامه اعم از اینکه راجع به وصیت عهدی یا تملیکی یا در مورد اموال منقول یا غیرمنقول باشد، به طور رسمی یا خودنوشت یا سری ‌تنظیم می‌شود.

وصیت‌نامه رسمی که از بسیاری جهات بر سایر انواع وصیت‌نامه برتری و رجحان دارد، یکی از اشکال وصیت‌نامه است که مورد پذیرش قانون قرار دارد. ترتیب تنظیم وصیت‌نامه رسمی و اعتبار آن همانند شرایطی است که برای اسناد تنظیم‌شده در دفاتر اسناد رسمی مقرر شده است. این شکل از وصیت‌نامه این مزیت را دارد که افراد فاقد توانایی خواندن و نوشتن نیز می‌توانند از آن استفاده کنند.

به علاوه با ثبت این نوع از وصیت در دفاتر اسناد رسمی،‌ نگرانی‌های ناشی از گم شدن، تحریف شدن و از بین بردن وصیت‌نامه از بین می‌رود و اراده وصیت‌کننده از خطرات و وقوع حوادث مصون می‌ماند.

لازم‌الاجرا بودن وصیت‌نامه رسمی

در اجرای وصیت‌نامه رسمی، نیاز به اثبات اصالت وصیت‌نامه از جانب موصی‌له (کسی که وصیت به نفع او شده است) وجود ندارد و در بسیاری از موارد، حتی رجوع به دادگاه نیز ضرورتی پیدا نمی‌کند و کوتاهی در ارسال وصیت‌نامه به دادگاه از اعتبار آن نمی‌کاهد.

وصیت‌نامه رسمی، سندی رسمی و لازم‌الاجرا به شمار می‌رود و مفاد آن خواه ناظر به اموال منقول باشد و خواه ناظر به اموال غیرمنقول،‌ بدون نیاز به حکم دادگاه، قابل اجرا است و اسناد عادی تاب مقاومت در مقابل اسناد رسمی را ندارند.

بهترین نوع وصیت‌نامه، وصیت‌نامه رسمی است؛ زیرا امکان دخل و تصرف و جعل در آن وجود ندارد همچنین این نوع از وصیت‌نامه مصون از تعرض است؛ به این معنا که به دلیل ثبت آن در دفاتر اسناد رسمی، امکان اضافه یا کم کردن مطلبی به آن وجود ندارد.

کاهش پرونده‌های قضایی با تنظیم وصیت‌نامه رسمی

تنظیم وصیت‌نامه به صورت رسمی، از آمار پرونده‌های قضایی می‌کاهد زیرا درصد بالایی از پرونده‌های موجود در محاکم، مربوط به دعواهایی از قبیل ارث یا عدم پذیرش وصیت‌نامه عادی متوفی یا وصیت‌نامه ناقص است.

در حقیقت، در وصیت‌نامه رسمی، نیازی به گذراندن مراحل دست و پاگیر و طولانی قضایی و اداری وجود ندارد. به عنوان مثال، دادگاهی که گواهی حصر وارثت را صادر می‌کند، به موضوع صحت اصالت سند و نیز رعایت تشریفات و سایر امور لازم درباره وصیت‌نامه عادی، به نحوی که در قانون امور حسبی و سایر قوانین مقرر شده است، وارد نشده و رسیدگی نمی‌کند و فقط مراتب ارایه وصیت مزبور را در گواهی حصر وراثت ذکر می‌کند و چنانچه از حیث ثلث و مازاد بر آن اختلافی وجود نداشته نباشد، وصیت‌نامه بدون هیچ‌گونه منعی قابل اجرا خواهد بود.

تمایل افراد به وصیت‌نامه خودنوشت

با وجود همه این مزایا، تمایل موصی (فرد وصیت‌‌کننده) به پنهان نگاه داشتن وصیت و نیز صرفه‌جویی در وقت و هزینه ثبت سند، موجب می‌شود که رغبت عمومی بر وصیت‌نامه خودنوشت بیشتر باشد. این موضوع در حالی است که بسیاری از افرادی که به نوشتن وصیت‌نامه خودنوشت اقدام می‌کنند، به دلیل نداشتن اطلاعات حقوقی کافی، مرتکب اشتباهات قانونی و موارد خلاف مقررات در متن وصیت‌نامه می‌شوند.

به عنوان مثال، فردی که قصد نوشتن وصیت‌نامه خودنوشت را دارد و بر اساس آن، می‌خواهد یکی از فرزندانش را از ارث محروم کند، با نوشتن چنین وصیت‌نامه‌ای، بدون دارا بودن اطلاعات حقوقی مورد نیاز در این زمینه، تصور می‌کند که اموالش در زمان پس از فوت، به طریق دلخواه و مورد نظر به وراثش منتقل شده و فرزند محروم از ارث البته به تصور خودش، هیچ بهره‌ و سهمی از این اموال نخواهد برد.

در حالی که بر اساس ماده ۸۴۳ قانون مدنی، «وصیت به زیاده بر ثلث ترکه، نافذ نیست؛ مگر به اجازه‌ وراث و اگر بعضی از ورثه اجازه کند، فقط نسبت به سهم او نافذ است.»

طبق این ماده قانونی، افراد تنها می‌توانند تا میزان یک سوم از اموال خود را وصیت کنند و در صورت وصیت بر بیش از این میزان، صحت وصیت نیاز به اجازه وراث دارد. بر این اساس، دو سوم باقیمانده اموال، طبق قانون ارث بین وراث تقسیم می‌شود؛ زیرا کسی نمی‌تواند در وصیت‌نامه خود، وراث خود را از ارث محروم کند مگر اینکه در زمان حیات، تکلیف اموال خود را مشخص کرده باشد که این موضوع، بحث دیگری است. در حالی که امکان بروز چنین اشتباهاتی با مراجعه افراد به دفاتر اسناد رسمی برای تنظیم وصیت‌نامه رسمی، به صفر می‌رسد.

 

متن کامل یک وصیت شرعی

وصیت نامه شرعی و قانونی

قبل از نوشتن وصیت، این یادآوری ها مطالعه شود :

1- این وصیت نامه برای همه مکلفین اعم از زن و مرد قابل استفاده است و در این موضوع تفاوتی بین وصیت نامه بانوان و آقایان وجود ندارد .

2- وصیت کردن بر کسی که دینی یا امانتی از مردم نزد او باشد یا واجباتی مانند نماز ، روزه ، حج و یا کفارات بر عهده دارد واجب است ، لذا حتی اگر انجام تمام مفاد این وصیت نامه برای شما سخت است ، حداقل بخش مربوط به بدهکاریهای الهی و مردمی (بخش دوم ) را مقید باشید که تکمیل نمایید .

3- برای تنظیم وصیت نامه، حتما به عالم دینی که به مسائل وصیت آشنائی کامل داشته باشد مراجعه فرمایید .

4- وصی انسان باید فردی مورد وثوق و اطمینان باشد که بدانیم به وصیت عمل خواهد کرد .

5- همه ساله وصیت نامه را مورد تجدید نظر قرار دهید تا اگر مواردی از آن نیازمند تغییر و یا اصلاح بود ، این کار انجام پذیرد .

6- بهتر است همان گونه که امیرمؤمنان (ع) در نهج البلاغه می فرماید ، خودمان وصی خود باشیم و آن چه از کارهای خیر که دوست داریم بعد از ما برای ما انجام دهند ، خودمان در زمان حیات انجام دهیم .

7- برای وصیت نامه از چند نفر از افراد مورد اعتماد به عنوان شاهد استفاده کنیم .

8- انسان فقط نسبت به نحوه هزینه کردن یک سوم از دارائی خود پس از مرگ ،اختیار دارد و بیش از آن از اختیار او بیرون است و چگونگی تقسیم دو سوم باقیمانده آن به گونه ای است که خداوند معین فرموده است ، بنابراین نمی توان وصیت کرد که مثلا ارث پسر و دختر یکسان باشد و یا بیش از آن چه خداوند معین فرموده است به یکی از  وارثان پرداخت شود ، مگر آن که همه وارثان بالغ و رشید بوده و  به این گونه تقسیم در زمان حیات یا بعد از مرگ وصیت کننده راضی بوده و اجازه دهند. هم چنین محروم کردن برخی از ورثه  از ارث معنا ندارد و بی تاثیر  است .

9- انسان میتواند از یک سوم اموالش برای انجام کارهای خیر بعد از خودش وصیت کند ، اما وصیت به یک سوم برای امور خیریه در صورتی خوب است که وارثان ما ، نیازمند نباشند اما در صورتیکه آنان حقیقتا نیازمندند، بهتر است به کمتر از یک سوم مثلا یک چهارم یا یک پنجم وصیت کرد.

10-بهتر است در وصیت به یک سوم یعنی ( ثلث ) بخش معینی از دارائی را تعیین کنیم تا به اندازه یک سوم از همان بخش برداشته شود مثلا قید کنیم که  از خانه یا مغازه یا پول های نقد یک سوم برداشته شود ، زیرا وصیت به یک سوم از همه دارائی ،  برای وارثان موجب زحمت خواهد بود .

11- وصیت به پرداخت مقداری از ثلث  برای خویشاوندان نیازمندی که وارث نیستند مستحب است و در قرآن کریم و  روایات تاکید فراوانی  به آن شده است .

12-امکان تغییر وصیت تا آخرین لحظه حیات امکان پذیر است ، بنابراین هرگاه انسان بخواهد وصیت خود را تغییر دهد و به شکل دیگری وصیت کند ممکن است .

13- برای جلوگیری از مشکلات احتمالی بهتر است وصیت نامه خود را در دفتر اسناد رسمی به ثبت برسانیم .

14- در مورد مهر همسر، به فتوای بعضی از مراجع تقلید باید پرداخت آن به نرخ روز و با محاسبه تورم صورت پذیرد، لذا در این مساله باید از مراجع تقلید خود سوال کنیم .

15- نایب گرفتن در حج واجب پس از مرگ ،در صورتی واجب است که حج بر انسان مستقر شده باشد اما در مورد کسانی که درهمان سال استطاعت ، ثبت نام کرده و قبل از آن که نوبت آنان فرا رسد از دنیا می روند با توجه به فتاوای مختلف مراجع تقلید  ،باید هر کسی حکم مساله را از مرجع تقلید خود سوال کند .

16-برای گرفتن نایب در حج و یا قضای نماز و روزه حتما با دفتر مراجع تقلید ارتباط برقرار کنید ، زیرا نایب شرایط خاصی دارد و هر کسی نمی تواند در این امور نیابت کند به ویژه در نیابت حج

17-کسانی که فرزند صغیر دارند اگر برای مراسم پس از مرگ خود مانند مراسم شب اول ، هفتم ، چهلم و ...  وصیت به برداشتن از ثلث نکنند ،بازماندگان نمی توانند از سهم صغیر برای انجام  این مراسم هزینه کنند . در این صورت تنها میتوان از اموال متوفی برای انجام غسل ، کفن و تهیه قبری مطابق شان میت هزینه کرد.

18- مردی که از دنیا می رود به طور طبیعی و به حکم اسلام پدر او یعنی پدربزرگ پدری فرزندان صغیرش ، قیم و سرپرست آنان خواهد بود ، و همینطور پدر پدربزرگ اما اگر آنها در قید حیات نباشند ، در صورتی که سرپرستی ، برای فرزندان صغیر خود تعیین نکنیم تعیین سرپرست باید توسط حاکم شرع صورت پذیرد .

19- فرزندانی نیاز به قیم و سرپرست دارند که بالغ و رشید نباشند .

20- قبل از هرگونه تصرف در اموال میت باید بدهیهای او مانند حج واجب ، خمس ، زکات ، مظالم و یا بدهکاری به افراد مانند مهریه همسر و ... را از اصل مال میت پرداخت نمود ، اگرچه میت به آنها وصیت نکرده باشد . در ضمن تمام بدهیهای مدت دار انسان پس از مرگ به روز شده و باید فورا پس از مرگ توسط وارثان از اموال او پرداخت شود . پس از پرداخت این حقوق و بدهیها اگر از مال میت چیزی اضافه آمد چنانچه در مورد ثلث اموالش وصیت کرده باشد باید به آن وصیت او عمل کرد و پس از آن بقیه اموال به وارثان میت تعلق دارد .

21- بهتر است در وصیت ها از وصیت به اموری که موجب زحمت بازماندگان می شود مانند انتقال جنازه به جای دیگر و یا چگونگی برگزاری مراسم و امثال آن اجتناب کنیم .

22-انسان می تواند برای آن که همسرش پس از مرگ او گرفتار مشکلاتی در مسکن نشود در زمان حیات خود ،حق استفاده از خانه مسکونی خود را به همسرش تا زمان حیات همسرش واگذار کند و در نتیجه با مرگ شوهر استفاده از خانه مسکونی در اختیار همسر خواهد بود و پس از فوت او خانه میان وارثان تقسیم می شود. به این کار در اصطلاح فقه اسلامی ( حبس ) و یا ( عمری ) می گویند. انجام این کار نیازمند شرایط خاصی مانند ایجاب و قبول است که حتما برای آگاهی از این شرایط باید به یک عالم دینی مراجعه نمود .لازم به یادآوری است ، در این صورت خانه از ملک شوهر و پس از مرگ او از ارثیه وارثان بیرون نمی رود .  هم چنین انسان می تواند استفاده از تمامی اثاث خانه  را به همین شکل به همسرش تا زمان حیات همسرش واگذار نماید. بسیار مناسب است که این امور در وصیت نامه آورده شود .

23- سعی کنید وصیت نامه خود را در چند نسخه بنویسید تا درصورت مفقود شدن برخی از نسخه ها ، وارثان دچار مشکل نشوند .

24-حتما نام مرجع تقلید خود را در وصیت نامه بنویسید ، زیرا  فتوای مراجع تقلید در برخی از احکام متفاوت است و اطلاع از مرجع تقلید در کیفیت عمل به وصیت لازم است .

25-بعد از مرگ باید فورا به وصیت نامه عمل شود و تاخیر آن بدون عذر شرعی جایز نیست .

بسم الله الرحمن الرحیم

وصیت نامه شرعی و قانونی

پیامبر گرامی اسلام (ص) فرمودند : سزاوار نیست که مسلمان شبی را به صبح آورد مگر اینکه وصیت او آماده باشد .

الحمدلله رب العالمین و الصلاه علی سیدنا محمد و آله الطاهرین

این جانب .........................  فرزند ...............................  متولد : ................................ به شماره شناسنامه : ...................... در تاریخ ......................................... با اعتراف به یگانگی پروردگار و رسالت خاتم پیامبران و امامت دوازده معصوم ،

در کمال صحت ، سلامت و اختیار به موارد ذیل و صیت می کنم ، وصیت نامه های دیگر، قبل از این تاریخ از درجه اعتبار ساقط می باشد .

این وصیت نامه در شش بخش تنظیم شده است :

بخش اول : تعیین وصی ، ناظر و قیم برای اطفال صغیر

1 – وصی خود قرار دادم جناب ................................ساکن ..................................... به شماره تلفن : .................................

2 – ناظر بر انجام وصیت جناب ....................................... ساکن ................................. به شماره تلفن : ............................

3 – سرپرست و قیم فرزندان صغیرم جناب ............................. ساکن : .................... به شماره تلفن : ............................

بخش دوم : بدهکاری ها

بدهی های اینجانب به شرح زیر می باشد :

1 – تمام مهریه همسرم خانم ................................. که مبلغ .......................... می باشد

2 – خمس در آمد های اینجانب از سال خمسی گذشته تا تاریخ فوت

( سال خمسی اینجانب در تاریخ  ......................  می باشد )

3 – مبلغ  ..............................  خمس از سال های گذشته  .

4 – مبلغ .............................. زکات از سال های گذشته  .

5 – حج واجب یعنی  حج تمتع به عهده من می باشد ( نمی باشد )

6 – رد مظالم به مبلغ ..........................

7 – به افراد ذیل این مبالغ را بدهکارم

الف : آقای/ خانم ..............................  مبلغ ..............................

ب :  آقای/ خانم ..............................  مبلغ ..............................

ج :   آقای/ خانم ..............................  مبلغ ..............................

8 – اماناتی که دیگران نزد من دارند و باید به صاحبان آن تحویل گردد :

الف : ................................................

ب : ...........................................................

ج : .........................................................

بخش سوم : وصیت به ثلث ( یک سوم اموال )

یک سوم از اموالم در این امور هزینه شود .

1 - .............................. سال نماز و .............................. سال روزه .

2 – مبلغ .............................. بابت رد مظالم احتیاطی من پرداخت گردد .

3 – این کفارات به عهده اینجانب میباشد که هزینه آن از محل ثلث اموالم پرداخت گردد :

الف : ..................................

ب : ............................................

ج : ...................................................

4 – هزینه غسل ، کفن ، دفن و مراسم اول ، سوم ، هفتم و چهلم و سایر مراسم و هزینه های مورد نیاز مجالس

5 – وصیت برای خویشاوندان نیازمندی که ارث نمی برند ( مثل خواهر زاده ، برادر زاده ، خاله ، عمو، دایی ، عمه و...... )

مثلا مبلغ ........... برای ............... و مبلغ .............. برای ....................و .........

6 – باقیمانده از ثلث اموالم برای .............................. هزینه شود .

(مثلا مدرسه ، مسجد ، بیمارستان و ..... )

 

 

 

بخش چهارم : مطالبات

1 – از افراد زیر این مبالغ را طلب دارم .

الف : آقای/ خانم  ..............................  مبلغ ..............................

ب :  آقای/ خانم ..............................  مبلغ ..............................

ج :   آقای/ خانم  ..............................  مبلغ ..............................

2 – فهرست امانتهایی که نزد دیگران دارم و چگونگی دریافت آن به شرح زیر است :

الف : ......................................

ب : ..........................................

ج : ..........................................

بخش پنجم : وصایای اخلاقی

بسیار مناسب است در این قسمت سفارش های اخلاقی ، مانند سفارش به نماز ، حجاب ، احترام به پدر و مادر، مهربانی فرزندان با یکدیگر و امثال آن آورده شود و یا اینکه به صورت برگه ای جداگانه ضمیمه وصیت نامه شود

بخش ششم : فهرست اموال

فهرست اموال منقول و غیر منقول اینجانب ( شامل مواردی مثل منزل مسکونی ، وسیله نقلیه ، موجودی حسابهای بانکی ، زمینهای زراعتی و باغات ، مغازه و دفتر کار و ........ ) به شرح پیوست می باشد .

این وصیت نامه در شش  بخش به گواهی این آقایان رسید .

1 - ....................................................

2 - ....................................................

3 - ....................................................

و در دفتر خانه اسناد رسمی به شماره .................................................... ثبت گردید .

در پایان یادآور می شوم اینجانب مقلد حضرت آیت الله ..................................... می باشم  و تمایل دارم که درصورتی که مقدور بوده و موجب زحمت وارثان نگردد در ...................... مدفون شوم .

 

نام و امضاء وصیت کننده :

نام و امضاء وصی :

نام و امضاء ناظر :

نام و امضاء شهود :

شرایط ابطال وصیت نامه

با فرا رسیدن نوبت اجرای وصیت نامه‌یمتوفی، ممکن است که وراث منکر وجود وصیت نامه باشند و به آن تعرض کنند و با وجود مخالفت آنها با وصیت نامه‌ی ابرازی اگر نتوانند غیر معتبر بودن وصیت نامه را اثبات کنند، اصل بر صحت و تنفیذ وصیت نامه خواهد بود و این اعتبار به موجب قاعده‌ی اصل صحت قراردادها دارای آثار قانونی می باشد و در نتیجه تنفیذ وصیت نامه ثابت می گردد که موجب اجرای مفاد آن خواهد بود.

مصادیق ابطال وصیت نامه

با توجه به نوشتاری و مکتوب بودن وصیت نامه، قانونگذار نویسنده‌ی وصیت نامه را ملزم به رعایت شرایط قانونی و رعایت شرایط لازم در نحوه‌ی نگارش وصیت نامه می داند که در صورت تخطی این شرایط، نتیجه‌ی آن ابطال وصیت نامه خواهد بود. در بعضی موارد، نسبت به وجود وصیت نامه تردید وجود دارد و وراث وصیت نامه‌ی ابرازی را منتسب به موصی (متوفی) نمی دانند. مهم ترین دلایلی که می تواند منجر به اقامه‌ی دعوی ابطال وصیت نامه بشود، شامل عوامل قانونی و شکلی می باشد که به شرح ذیل است:

– عدم اهلیت متوفی: وصیت نامه به منزله‌ی یک عمل حقوقی است که در صورت اهلیت و قصد و رضای طرفین منشا اثر می گردد و ضروری است که متوفی در هنگام انشای وصیت نامه، باید اهلیت داشته باشد.وجود و احراز محجوریت متوفی در زمان انشای وصیت (سفیه در امور مالی) از موجبات ابطال وصیت نامه می باشد. البته برای تاجر ورشکسته محدودیتی در زمینه‌ی تنظیم وصیت نامه وجود ندارد.

– توقیف مال موضوع وصیت، قبل از تاریخ تنظیم وصیت نامه: با توجه به اینکه اموال متوفی، وثیقه‌ی وصول مطالبات آنها قرار می گیرد، طلبکاران می توانند در صورت وجود وثیقه نسبت به مالی که وصیت شده است، دادخواست ابطال وصیت نامه بدهند.

– وصیت به قصدفرارازدین: با احراز قصد متوفی مبنی بر انتقال اموال خود به موجب وصیت نامه، برای جلوگیری از پرداخت طلب طلبکاران، می توان تقاضای ابطال وصیت نامه داشت.

– وصیت نامه‌ی متوفی که اقدام به خودکشی کرده است، از موجبات ابطال وصیت نامه خواهد بود.

– در صورتی که محتوای وصیت نامه، مبتنی بر محرومیت برخی وراث از ماترک باشد.

– وجود ادله‌ای مبنی بر رجوع و انصراف متوفی از وصیتی که تنظیم کرده است.

– وجود دو وصیت نامه‌ی مغایر با یکدیگر در تواریخ مختلف و ابطال وصیت نامه اول؛

– وصیت با مال غیر

– وصیت بر جهت و مقاصد نامشروع: زمانی که متوفی به جهت کار نامشروعی، مال خود را برای شخصی یا مجموعه ای وصیت کند.

– وصیت متوفی نسبت به بیش از ثلث اموال خود و در صورت عدم تنفیذ وراث نسبت به سهم خود.

– هرگاه مال موضوع وصیت قبل از انتقال آن به موصی له از بین رفته یا تلف شده باشد، از موجبات ابطال وصیت نامه خواهد بود و موصی‌له نمی تواند عوض آن را مطالبه نماید.

– هرگاه موصی له قبل از تولد فوت نماید.

همه‌ی موارد مذکور، از دلایل و مصادیق قانونی و ماهوی ابطال وصیت نامه می باشد و اشخاص ذینفع می توانند به جهت ابطال وصیت نامه اقدام نمایند.

مواردی که در صورت عدم رعایت شرایط شکلی، از موجبات ابطال وصیت نامه می باشد:

– در صورتی که وصیت نامه‌ی رسمی جعل شده باشد.

– هرگاه وصیت نامه‌ی خود نوشت که باید به دست خط، مهر و امضای متوفی باشد، با بررسی کارشناس و قرار استکتاب و استطباق، با دست خط و امضای وی مطابقت نداشته باشد.

– هرگاه وصیت نامه‌ی به صورت سری تنظیم شده باشد و بعدا کشف گردد که موصی سواد نداشته و از جانب خواهان ابراز شود، می تواند از دلایل ابطال وصیت نامه باشد.

شرایط لازم جهت اقامه‌ی دادخواست ابطال وصیت نامه

مهمترین شرط برای اثر بخش بودن دعوی ابطال وصیت نامه، استناد به مصادیق و دلایل آن می باشد که می تواند توسط ذینفع در حالات مختلف ایراد گردد. یکی از شرایط اثبات بطلان وصیت نامه، استناد به قواعد ماهوی و قانونی است که متوفی در زمان تنظیم وصیت نامه آن را رعایت نکرده و یا به ضرر حقوق سایرین بوده است و گاه موجب ابطال وصیت نامه، عدم صحت اصالت محتویات و مندرجات آن و عدم رعایت نگارش قانونی و تنظیم شکلی آن می باشد.

تنظیم دادخواست ابطال وصیت نامه

بعد از تصفیه‌ی دیون متوفی نوبت به اجرای وصیت نامه می رسد. دادخواست ابطال وصیت نامه، یک دادخواست غیر مالی و از امور حسبی می باشد و در دادگاه نزدیک به محل اقامت متوفی مطرح می شود. در صورتی که وراث، خواهان ابطال وصیت نامه باشند، باید در دادخواست خود دلایل موجب ابطال وصیت نامه را قید نمایند و در این مورد دادگاه تصمیم گیری و رای صادر می کند و اگر موصی له یاوصی  اعتراضی نسبت به ابطال وصیت نامه و دفاع به جهت تنفیذ وصیت نامه داشته باشند، می توانند مطرح نمایند.

 

 

منبع : حامیان ولایت